Een toekomst vol robots maar zonder werk voor ons?

Robotisering biedt heel wat opportuniteiten voor en veilige, schone en efficiënte wereld. Maar robotisering maakt ons ook bang voor onze jobs. Door robotisering zullen heel wat jobs verdwijnen.

Zo wijst Bart Eeckhout robots aan als oorzaak van de ontslagen bij AXA. Carl Frey & Michael Osborne (2013) maakten een overzicht van jobs die mogelijk kunnen verdwijnen en de waarschijnlijkheid ervan.

Eén ding hebben jobs die niet op deze lijst staan met elkaar gemeen:

  1. Het gaat niet om massajobs
  2. Vertrouwen en een persoonlijke aanpak staan centraal
  3. Ze vragen een zekere creativiteit

En dat is geen verrassing. Jobs waarin onze menselijke aspecten centraal staan, zullen niet snel worden geautomatiseerd, ook al zou dat kunnen. Je zou bijvoorbeeld psychotherapie kunnen automatiseren, maar dat wil niemand. We willen ook nog steeds een dokter die aanwezig is tijdens medische ingrepen. We vertrouwen onze kinderen niet toe aan robots. Tenzij robots menselijke eigenschappen zoals empathie, eerlijkheid, vriendelijkheid en wederkerigheid kunnen ontwikkelen, zullen we ons van hen blijven onderscheiden.

Bovendien zijn mensen nog steeds beter in een aantal zaken dan robots. Maar laten we niet zelfvoldaan zijn. Technologie evolueert en op een bepaald moment zal er een soort menselijke robot zijn die zich zonder problemen kan integreren in onze maatschappij. Voor sommigen kan dat beangstigend zijn, maar voor anderen opent dit een hele scala aan nieuwe opportuniteiten.

Nieuwe jobs zijn onderweg

Er zullen ook nieuwe jobs ontstaan. Deze nieuwe jobs zullen er niet enkel komen omwille van robotisering, maar hebben ook te maken met andere maatschappelijke evoluties.

Thomas Frey (2014) lijstte 162 jobs op die vandaag nog niet bestaan. Sommige zijn een variatie van een bestaande job. Maar de lijst toont vooral ook de nood aan van nieuwe competenties of eigenschappen zoals verandering, optimalisatie, analyse, ontmanteling, feedback en leren, probleemoplossend, ethiek, filosofie… In domeinen zoals milieu, het “internet of things”, mobiliteit, stadsontwikkeling, waterbeheer, deeleconomie, persoonlijke ontwikkeling, robotica en drones, 3D-printing… hebben we nood aan mensen met zulke nieuwe skills.

Wat valt op?

  • Deze nieuwe jobs zijn vaak cognitief; jobs die minder denkvermogen vragen en operationeler zijn worden makkelijk geautomatiseerd. We moeten blijven investeren in onze cognitieve ontwikkeling.
  • Deze jobs zijn beleidsgericht of projectgericht. Het zijn geen routinefuncties die een job op lange termijn mogelijk maken. Mensen moeten meer in staat zijn hun competenties opnieuw te verpakken naargelang de vraag van de arbeidsmarkt.
  • Deze jobs lijken vluchtig. Mensen moeten zichzelf opnieuw blijven uitvinden en we moeten als maatschappij blijven evolueren, mee met technologische evoluties. Dit vraagt verregaande competenties om te blijven leren.
  • Nieuwe technologieën vragen ook meer risico’s aangezien we de platgetreden (en gekende) paden verlaten. We hebben nood aan mensen die initiatieven durven nemen.

Als er toch nieuwe jobs komen, waar ligt dan het risico? We glijden meer en meer af naar een duale maatschappij. Een maatschappij met aan de ene kant goede jobs met een goed loon en toekomstperspectief. Aan de andere kant zal het aandeel van 3D-jobs (“dirty, dangerous & demeaning”) alleen maar toenemen.

Tijd om de arbeidsmarkt te herdenken

Deze evolutie is niet nieuw. Ook vandaag zien we dit al. Kijk maar naar wat er bij AXA gebeurde. We moeten ons nu voorbereiden op een andere arbeidsmarkt. Jobs zullen gelinkt zijn aan bepaalde (tijdelijke) projecten of taken. Een loopbaan zal een lappendeken van jobs zijn. De toekomstige arbeidsmarkt zal volatieler zijn, met minder bescherming, met meer competentie en meer onzekerheid. We kunnen hierover klagen. Of we kunnen er iets aan doen.

  • Maak het onderwijssysteem minder rigide: we hebben nood aan competenties die “future-proof” zijn, we moeten permanent worden blootgesteld aan nieuwe technologieën, nieuwe inzichten… we moeten leren van kritisch en creatief te zijn, en zelf na te denken over wat we willen; waar we informatie vinden en hoe we deze kunnen analyseren.
  • Uit onderzoek van Securex blijkt dat mensen minder van job veranderen. Mobiliteit op de arbeidsmarkt is belangrijk om de uitdagingen van morgen te kunnen aangaan.
  • Mensen moeten breuklijnen inlassen in hun loopbaan. Je hele loopbaan hetzelfde doen is geen optie.
  • Hybride loopbanen zijn essentieel. Mensen zouden verschillende taken moeten combineren. Soms kan dat ook binnen een organisatie. Op die manier leer je ook andere skills.
  • Er moet een duidelijk regulerend kader zijn. De invoering van minimumlonen in de VS, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland zijn goede voorbeelden hoe correcties worden ingevoerd in de arbeidsmarkt.

De toekomst is niet zonder jobs

Ik deel het pessimisme niet dat er in de toekomst geen jobs meer zullen zijn door robotisering. We worden geconfronteerd met zo veel maatschappelijke veranderingen dat er altijd werk zal zijn. Er is daarentegen wel een verschuiving in de aard en kwaliteit van jobs. En daar zijn we maar beter op voorbereid. Onze concurrenten zijn niet de robots, maar wel mensen die zich al hebben aangepast aan deze nieuwe maatschappij.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk in het Engels op de blog hrchitects.

Share on pinterest

Plaats een reactie

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.